Każdy wiek fascynował się pejzażem na nowo, każdy w inny sposób. Renesans zachwycił się perspektywą linearną, dla impresjonistów rewelacją okazały się nowe teorie chromatyczne, realiści  natomiast w swoich przedstawieniach zachłysnęli się werystyczną, bezpardonową szczerością. Takie „malarskie zwroty” można by wymieniać jeszcze długo. Bardzo długo. Jedno jest pewne, natura była, jest i będzie impulsem, pretekstem do pochwycenia w dłonie pędzla. Pejzaż, choć tak rozpowszechniony, wciąż zaskakuje różnorodnością ujęć oraz treści w nim zawartych.

M. Maksymowicz

Raz jest to klasycznie realistyczny pejzaż. Senna i niewzruszona, trwała i pewna wizja natury jak u  Magdaleny Skrzyńskej i Jana Rusnoka. Ich obrazy zdają się mówić słowami wiersza Jonasza Kofty: „Pamiętajcie o ogrodach, przecież stamtąd przyszliście…”. Innym razem artysta przenosi nas w pejzaż miejski, w ruchliwą, wibrującą, niemal fotograficzną przestrzeń metropolii. Tak dzieje się na obrazach Agnieszki Słodkowskiej. Pejzaż jest fascynującym artystycznie wyzwaniem również dla Waldemara Borowskiego, u którego natura, symbole i mity istnieją równolegle.

Oglądając natomiast abstrakcyjne pejzaże Zbigniewa Strzyżyńskiego można stwierdzić, że miał rację Baudelaire, drwiąc z malarzy którzy „otwierają okno i cała przestrzeń, zawarta w ramie okiennej- drzewa, niebo, dom- mają dla nich wartość skomponowanego już poematu …”. Z drugiej strony, gdy spojrzymy na malarstwo Marty Lipowskiej, uznamy, że miał też rację Zola, mówiąc, iż „pejzaż jest naturą widzianą poprzez temperament artysty”. Z jeszcze innej perspektywy ukazała pejzaż Maja Wolf. Natura stanowi w tej pracy tło, dla jakże zagadkowej sceny…

Wyrwijmy się zatem od czasu do czasu z chaosu naszej codzienności, by spojrzeć na to, o czym tak często dziś zapominamy, a o czym tak pięknie przypominają nam artyści. Odpowiedzmy sobie przy okazji na pytanie, która „twarz” pejzażu przemawia najbardziej do naszej wrażliwości:)

Skrzyńska

Rusnok

Słodkowska

Borowski

Strzyżyński

Lipowska

Wolf

M. Maksymowicz

Tytuł obrazu: Czereśniowa II, format 50x40.

Nie znajdziemy w tych pracach dominującej kolorystyki, czy motywu przewodniego, odkryjemy natomiast niesamowitą grę światła, w wydobyciu którego istotną rolę pełni nad wyraz zróżnicowana faktura. Prowadzona przez artystkę rozgrywka między światłem a fakturą, na pierwszy plan wysuwa formę tychże obrazów,  na których to czasem wyłania się  jakaś postać. Niejednokrotnie tajemnicza, ponieważ całkowicie pozbawiona szczegółów.
Z każdego płótna emanuje zachwyt nad codziennością. Czy są to sceny w ogrodzie, czy wyciszony pejzaż morski, widoczna jest nieskończona admiracja świata. Jednym razem widz zaproszony zostaje przez artystkę do wypełnionego emocjami i feerią barw ogrodu, innym razem  porwany jest  na bezludny brzeg morza, który buduje wyjątkowy, nostalgiczny nastrój przepojony ciszą.
Zachwycające grą światła, koloru i faktury, wyraziste, a tym samym rozpoznawalne malarstwo Marty Lipowskiej ukazuje zapis wizji, często nierealistyczny, niemalże abstrakcyjny „pejzaż wewnętrzny”.

M. M.: Maluje Pani sceny z życia codziennego, są to misternie przez Panią wybierane zdarzenia czy tworzy Pani pod wpływem chwili?
M. LIPOWSKA: Inspiracją do powstania obrazu jest dla mnie zawsze ciekawa sytuacja kolorystyczna. Nie zawsze mam możliwość malowania z natury – w przypadku postaci w ruchu lub szybko zmieniającego się światła jest to chyba niemożliwe, dlatego często maluję na podstawie zdjęć.

M. M.: Co najbardziej interesuje Panią w otaczającej rzeczywistości?
M. LIPOWSKA: Najbardziej interesuje mnie światło i kolor – za ich pomocą buduję nastrój obrazu.

M. M.: Kim są postaci z Pani obrazów?
M. LIPOWSKA: Często są to zupełnie przypadkowi przechodnie, ale maluję też osoby z mojego otoczenia. Dziewczynka z moich obrazów to moja córka.

M. M.: Dominantą w obrazach są kolor, światło i faktura, czy to znaczy, że formę przedkłada Pani nad treścią?
M.LIPOWSKA: Tak. Temat obrazu jest rzeczą wtórną, więc nawet gdy maluję kogoś dla mnie bliskiego staram się unikać sentymentów – postać jest plamą kolorystyczną, równie ważną dla kompozycji obrazu jak np. fragment ściany.

M. M.: Kolor jest nośnikiem emocji. Jakie emocje kierują Panią podczas tworzenia?
M. LIPOWSKA: Najczęściej zapominam o całym świecie i skupiam się na malowaniu. W zależności od nastroju używam różnych barw. Czasem chętniej zabieram się za tematy “pochmurno-deszczowe”, utrzymane w chłodnej tonacji, innym razem wolę malować “słonecznie”, używając ciepłych, nasyconych kolorów.

M. M.: Skończyła Pani Malarstwo na Wydziale Artystycznym UMCS w Lublinie, jaki artysta jest Pani najbliższy, czyją sztukę ceni Pani najwyżej? Czy jest twórca, który jest dla Pani inspiracją?
M. LIPOWSKA: Mam kilku ulubionych malarzy, z których chyba najbardziej cenię sobie Moneta i Muncha. Bardzo bliska jest mi sztuka kolorystów i impresjonistów. Lubię malarstwo inspirowane naturą.

M. M.: W jaki sposób studia artystyczne ukształtowały Pani malarstwo? Czy miały duży wpływ na sposób w jaki teraz Pani tworzy?
M. LIPOWSKA: Na pewno tak, choć wcześniej skończyłam liceum plastyczne, więc moje malarstwo było już trochę ukształtowane. Swój styl i technikę rozwinęłam dopiero kilka lat po studiach, kiedy to nie miałam już oparcia w żadnym autorytecie.

M. M.: Jak określiłaby Pani swoje malarstwo?
M. LIPOWSKA: Moje malarstwo jest inspirowane naturą, ale nie interesuje mnie wierne jej kopiowanie. Nie utożsamiam się z żadnym konkretnym kierunkiem – myślę, że takie określanie bardziej potrzebne jest osobom, które zajmują się sztuką tylko teoretycznie, niż samym twórcom.

M. M.: Czy Pani dzisiejsze prace różnią się od tych wcześniejszych? Jak zmieniło się Pani malarstwo?
M. LIPOWSKA: Bardzo! Przede wszystkim technika – kiedyś malowałam farbami wodnymi na pokładzie z tektury lub kartonu i były to głównie martwe natury. Po studiach, gdy zaczęłam szukać własnego stylu, bardziej zainteresowałam się malowaniem ludzi. Moje prace zmieniają się cały czas – razem ze mną; kilka lat temu lubowałam się głównie w błękitach i fioletach, teraz chętniej używam ciepłych barw.

M. M.: Snycerstwo i grafika użytkowa to inne techniki, w których Pani tworzy. Która z tych technik jest Pani najbliższa, która jest najważniejsza?
M. LIPOWSKA: Grafika użytkowa to przeszłość – już się tym nie zajmuję. Obecnie pracuję w Warsztacie Terapii Zajęciowej, gdzie uczę osoby niepełnosprawne rzeźbić w drewnie – snycerstwo okazało się być bardzo dobrą formą terapii. Sama już się nie realizuję w tej technice, za bardzo pochłania mnie malarstwo; to ono jest dla mnie najważniejszą formą wyrazu.

M. M.: Czy malarstwo pozwala przekazywać Pani inne emocje od tych jakie niesie ze sobą np. grafika?
M. LIPOWSKA: Malarstwo posługuje się przede wszystkim kolorem, który jest jednym z ważniejszym nośników emocji; myślę, że nie da się tego zastąpić żadną inną techniką.

M. M.: Jak oceniłaby Pani dzisiejszą scenę artystyczną?
M. LIPOWSKA: Tak bardzo tego nie śledzę. Nie staram się nadążać za najnowszymi trendami, zdaję sobie sprawę z tego, że tradycyjne malarstwo jest być może nieco archaiczną formą artystycznego wyrazu. Myślę, że po zachwytach nad możliwościami jakie niosą nowe technologie minie moda na druk cyfrowy, instalacje, video art itp. i obrazy powrócą “na salony”.

Marta Maksymowicz

Nieśmiertelność - Maja Wolf

M.W. - Dominik Jasiński

Nic tak nie przyciąga wzorku jak wizerunek twarzy. Nic nie ciekawi tak , jak opowieść o innym człowieku.
Portret – jeden z najstarszych, najczęściej występujących oraz najchętniej tworzonych gatunków jaki powstał w historii sztuki. Występował już w starożytności i cieszył się tam dużym zainteresowaniem. W czasach średniowiecza stracił na wartości, by w okresie renesansu wzbić się na wyżyny swej popularności, a tym samym zaistnieć jako autonomiczny, całkowicie niezależny gatunek sztuki. Narodził się on z pragnienia przedłużenia ziemskiej bytności, również z pochwały wartości, które nie zginą wraz z końcem naszej egzystencji ale zostaną przekazane na zawsze przyszłym pokoleniom.

W Polsce sztuka portretowa rozwinęła się silnie w epoce sarmackiej. Wówczas to każdy szlachcic posiadał w domu obrazy swoich przodków, które miały mówić o prestiżu danego rodu. Podobiznom możnowładców często towarzyszyły atrybuty, dzięki którym można było poznać historię ich rodu. Ogromna ilość reprezentacyjnych portretów najwyższych dostojników Kościoła, a z czasem licznej burżuazji świadczy o niezwykłej potędze portretu. Cel był jednoznacznie określony – zawrzeć w przedstawieniu portretowanego informacje o jego pasjach, dokonaniach, pozycji społecznej czy po prostu o charakterze.

Portret Darka - Anna Szumańska

W historii sztuki portret funkcjonował w wielu gatunkach stylistycznych. Najbardziej klasyczna formą był portret malowany w sposób tradycyjny, skupiający się na uchwyceniu jak największego podobieństwa między portretowanym, a jego malowanym wizerunkiem. Taki typ portretu odnaleźć można w twórczości Mai Wolf. Realizm przedstawionej postaci, konfrontuje jednak artystka z enigmatyczną scenerią gotyckiej katedry, budując w ten sposób niezwykle wysublimowaną atmosferę. Wspomniana katedra oraz pawie pióra symbolizują tytułową „Nieśmiertelność”. Ponad to dookreślają osobowość kobiety, a tym samym w metaforyczny sposób „opowiadają” odbiorcy o spoglądającej na niego bohaterce obrazu.

Kobieta z krukiem - Dariusz Żejmo

Realizm postaci jest charakterystyczny również dla sztuki Dominika Jasińskiego, który stworzył cykl poświęcony wystylizowanym portretom gwiazd. Podobieństwo modeli nie wykluczyło zabawy formą, gdzie płasko położone, nasycone kolory przywodzą na myśl technikę plakatową.

Również Dariusz Żejmo przedstawiając realistyczny wizerunek malowanej postaci, oddaje się eksperymentom formalnym. Rozbija on plamę barwną, dzieląc ją na niedostrzegalne z większej odległości punkty różnej wielkości, a samą modelkę osadza w nierealistycznej, zgeometryzowanej przestrzeni. Zasadnicze kolory oraz impresyjna technika determinują silną ekspresję przedstawienia.

Tak jak w historii sztuki zmieniała się percepcja i sposób widzenia, a co za tym idzie portretowania, tak i dziś artyści tworzą wizerunki funkcjonujące na granicy realizmu. Taki typ portretu upodobała sobie Anna Szumańska. Artystka nadając swojemu modelowi uproszczoną, zsyntetyzowaną formę odrzuca niemal całkowicie realizm. Widz nie odnajdzie tu rzeczywistych rysów modela czy jego fizjonomii, trafi natomiast na deformację, która oddaje być może wewnętrzny portret, osobowość modela.

Malarz- Eugeniusz Stemplowski

Sztuka obfituje w realizacje, w których artysta nie przywiązywał wagi do obecności człowieka w portrecie, a o temacie mówił jedynie sam tytuł dzieła. Tak jest w przypadku obrazu Eugeniusza Stemplowskiego zatytułowanego „Malarz”. Autor odrzucił fizyczność postaci, nadając portretowi abstrakcyjny charakter. Artysta ułatwia widzowi odczytanie swojego dzieła wprowadzając do niego jedynie uproszczony, geometryczny zarys sylwetki. Nie zmienia to jednak faktu, iż dominantą tego portretu jest soczysty kolor, który oddawać ma temperament postaci.

W całej swojej historii portret był ważnym elementem stylu życia. Wisząc w komnatach pałacowych nobilitował swojego właściciela, ozdabiając ścianę gabinetu podnosił prestiż, dodawał szczypty luksusu. Niezależnie jednak od przeznaczenia portret dostarczał wszystkim niezmierzoną niczym, nieograniczoną przyjemność z posiadania podobizny swojej, czy bliskiej osoby.

Marta Maksymowicz

Chwilę przed rozdaniem nagród w konkursie "Casting na Monę Lisę" w galerii Maya.

13 grudnia o godz. 12.00 w Galerii Sztuki Maya odbyło się uroczyste wręczenie dyplomów z nagrodami oraz wernisaż wystawy prac laureatów konkursu plastycznego „Casting na Monę Lisę”. Konkurs skierowany był do dzieci i młodzieży w wieku od 7 do 18 lat i podzielony na kategorie wiekowe. Nadesłano kilkaset prac z całej Polski. Uczestnicy wykonali prace w dowolnej technice, inspirowane tematem „Moja Mona Lisa”.

Uczestnicy konkursu i opiekunowie.

Prace poddane zostały ocenie pięcioosobowego jury.
W z każdej z trzech kategorii wyłoniono zwycięzców, którym przyznano I i II miejsca, oraz łącznie 10 wyróżnień. Przyznano też nagrodę dodatkową.

Wśród prac znaleźć można było najróżniejsze przedstawienia tytułowej “Mony Lisy” od tradycyjnych przedstawień po abstrakcyjne. Wśród przedstawień znalazła się Mona lisa symboliczna:  złota kula jako symbolu kobiecości, a także współczesna: fotograficzny portret dziewczyny, czy też Mona Lisa z MP3, słuchawkami i w bluzie z kapturem. Była też Mona Lisa – wampir, myszka Miki, dama, księżniczka, kot… Pojawiła się też smutna Mona Lisa, Mona Lisa z bronią, inna w stroju Afganki, jeszcze inna – rodem z Dzikiego Zachodu. Była też Mona Lisa abstrakcyjna, manga oraz stylizowane na styl Picasso, czy Warhola i pop-art.

Dowolność techniki wykonania pozwoliła na wyjątkowo oryginalne techniki: od prac rysowanych grafitowymi ołówkami, kredkami ołówkowymi, pastelowymi, farbami wodnymi na papierze, po bardziej profesjonalne farby akrylowe, prace na płótnie i kolaże fotograficzne. Pojawiły się kolaże misternie wyklejane z kolorowych wycinanek, krepiny i kolorowych gazet, oraz  prace malowane przy użyciu szablonu i wykorzystujące  frottage.

Jury wysoko oceniło prace nadesłanych na konkurs.

Wręczanie nagród i dyplomów.

Laureaci licznie stawili na uroczysty wernisaż zwycięskich prac w galerii Maya, podczas którego odebrali dyplomy i atrakcyjne nagrody rzeczowe:

• zestawy mp3 firmy Creative ufundowane przez firmę informatyczną MTA SERVICE
• zestawy materiałów i narzędzi do malarstwa i rysunku ufundowane przez sklep plastyczny BLIK
• sztalugi ufundowane przez firmę DeF

Laureaci z nagrodami po wernisażu.

Dziękujemy wszystkim uczestnikom i opiekunom dzieci za zainteresowanie konkursem.
Szczególne podziękowania składamy sponsorom nagród oraz  jury.

Mamy nadzieję, że nasza akcja zachęciła dzieci, młodzież oraz ich opiekunów do zabawy ze sztuką i kontaktu z galerią sztuki. Mamy również  nadzieję, że galeria przestała być miejscem niedostępnym dla najmłodszych. Niewątpliwie młodzież dostrzegła, że udział w tego rodzaju akcjach pozwala rozwijać wyobraźnię, dobrze się bawić, a może również przynieść cenne nagrody.

Edukujmy dzieci i młodzież od najmłodszych lat, aby rozwijać ich smak, zmysł artystyczny i uświadamiać, że sztuka nie musi być nudna. Sztuka jest elementem naszej kultury i naszą wewnętrzną, wyższą potrzebą. Zainteresujmy nią młode pokolenie, aby stała się im bliższa, zrozumiała i aby młodzi ludzie za kilka lat, w czasach wszechobecnego konsumpcjonizmu, umieli dokonywać świadomych wyborów.

   Malarstwo Renaty Domagalskiej tętni życiem, energią, pasją. Ruch, który stanowi dla artystki główną inspirację, zdaje się być głównym bohaterem Jej prac. Człowiek jest tu narzędziem służącym do zobrazowania dynamiki i wyraźnej za jej pomocą ekspresji, której to efekt artystka osiąga za pomocą szybkich, szerokich i intensywnych pociągnięć pędzla oraz bogatej, często silnie skontrastowanej, soczystej kolorystyki. Każdy gest zaakcentowany jest rzuconą z odpowiednią intensywnością plamą barwną, która kreśli widzowi tor tegoż gestu.

Kobiety tańczące na obrazach Domagalskiej potraktowane są sumarycznie, szkicowo, nie przedstawiają konkretnej osoby, jednocześnie uosabiając każdą. Poprzez taki zabieg niedopowiedzenia artystka stwarza poetycki świat marzeń, kobiecych pragnień, w których obnaża ich duszę – niezwykle subtelną i radosną. Odwieczny, filozoficzny spór o dualizm ciała i duszy u Domagalskiej znika w magiczny sposób. Res extensa i res cogitans stanowią nierozłączną jedność. Ciało nie jest wiezieniem duszy, jest jej równoprawnym partnerem. Nastrojowi zadumy i skupienia odpowiada wyciszona, achromatyczna gama barwna, podczas gdy w scenach przepełnionych radością i zabawą odgrywa się niesamowity spektakl światła i koloru.

Wszystkie te cechy powodują, że sztuka Renaty Domagalskiej posiada niezwykłą siłę wyrazu, a jej płótna tętnią muzyką. Artystka starając się wiernie oddać ciało w ruchu, złagodziła, wysubtelniła futurystyczną ekspresję wyrazu, nadając swoim pracom styl pełen liryzmu. Spokój, ład, a przede wszystkim ciało funkcjonujące w pełnej harmonii z duszą to własności charakteryzujące całe malarstwo artystki.

Obrazy Renaty Domagalskiej będzie można oglądać  a także nabyć  od 16 grudnia 2011 do 26 stycznia 2012r. w Toruniu w galerii Maya.

Portrety namalowane przez Dominika autentycznie i szczerze cieszą oko. Są pełne szczerej radości, kipią życiem i stanowią nie lada gratkę dla  wielbicieli nawiązań do secesji.

IN YOUR FACE to tytuł najnowszej wystawy prac Dominika Jasińskiego w Maya, której otwarcie 29 X 2011 o godzinie 14:00.Wystawa potrwa do 15 XII. Prace można również zakupić.

Ten 30-letni absolwent wydziału grafiki warszawskiej ASP poza wspaniałym warsztatem rysownika dysponuje wyjątkowym wyczuciem koloru. Bawi się nim w swoich obrazach, używając do tworzenia bardzo osobistych portretów, pełnych secesyjnego uroku i radości malowania. Jego wielkim atutem jest sprawność i ten malarski „słuch”. Łączy rysunek z plamami malarskich elementów, odważnie kładąc kolor na płótnie. Równocześnie, mimo śmiałych pociągnięć pędzla, malarstwo podlega linearności rysunku. W niektórych pracach rysunek bierze nawet górę nad kolorem. Mnie obcowanie z obrazami Jasińskiego sprawia wiele przyjemności, czego i Państwu życzę.

Andrzej Pągowski

DOMINIK JASIŃSKI

• rocznik 1981, absolwent Wydziału Grafiki warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych (dyplom w Pracowni Grafiki Warsztatowej prof. Andrzeja Węcławskiego – „Problem deformacji ciała ludzkiego we współczesnej sztuce”)
• jego prace można było oglądać m.in. na zbiorowej wystawie Agnieszki Cieślińskiej i jej studentów w Galerii przy Van Gogha w Warszawie, na wystawie Młodych Artystów w warszawskim Le Madame, na indywidualnej wystawie w warszawskim Centralnym Basenie Artystycznym, w Galerii Synkret czy w DOMOTECE
• jego obrazy znajdują się w kolekcjach prywatnych w Londynie, Lizbonie, Belfaście, Kuwejcie, Berlinie i Paryżu
• publikował w pismach: „Dobre Wnętrze”, „Nowa Okolica Poetów” i „Przekrój”
• laureat I edycji konkursu „My Little Gallery” Casa Marvell (2010)
• autor plakatów teatralnych do spektakli Teatru BAJKA oraz scenografii i kostiumów do sztuki „Życie do natychmiastowego użytku” Anny Burzyńskiej w reżyserii Roberta Walkowskiego, wystawianej w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie.
  

  Ekspozycja prac Dominika w galerii Maya

  

  Rozmowa z P.Marią Choduń z TV Toruń. Fot. Ewa Grzeszczuk

  

  Dominik podczas wywiadu dla TV Toruń. Fot. Ewa Grzeszczuk

   

kalkografia -autor: Julia KP

Warsztat artysty zawiera wiele technik i materiałów. Jedną z nich jest technika „kalkowania” poprzez kalkę drukarską. Mamy do czynienia z odbitką, czasami gotową kompozycją szablonową w połączeniu z papierem lub innym medium. Jeszcze tylko troszeczkę inwencji twórczej a można prowokować i zestawiać obrazy graficzne, rysunkowe, plamy, linie. Całe bogactwo proponowanego asortymentu.

Po pierwsze ODCISK – czyli to co kryje się pod powierzchnią prowokujemy do uzewnętrznienia w odbiciu graficznym w postaci czarnego oddruku.  Należy ułożyć na proponowanym wzorze kalkę z warstwą farby skierowaną na  materiał i za pomocą np.: wałka, patyczka, lub poprzez zarysowanie lub odciśnięcie gorącą powierzchnią (żelazko) uwiecznić wizerunek.  Ważne aby pracować na miękkim podłożu, pod kartkę szykujemy kocyk lud przy mniejszych formatach owiniętą materiałem deseczkę.

Po drugie WZÓR – czyli idea naszej kompozycji. Pochodzenia naturalnego, doskonale nadają się liście, małe kamienie, pióra oraz wytworzone przez człowieka: monety, sznurki lub materiały o fakturowej powierzchni, która w druku przybiera interesujące kształty. Dla wprawionego kakografia, metodą prób i błędów nie ma trudności w łączeniu technik i materiałów, wpływa to urozmaicenie imaginacji.

Po trzecie TECHNIKA – czyli odbicie za pomocą kalki na kartonie. Partie graficzne to formy plam – uzyskane z odprasowania dużej powierzchni dociętych nożycami bądź oderwanymi ręczne, kalkę można formować niczym origami, zwijać, supłać, ciąć. Ciekawym zestawieniem jest rysunek odręczny wykonywany narzędziem po stronie kalki przylegającej do papieru możemy uzyskać dwa obrazy równocześnie: odbity i wyrysowany na bibule kalki. Co ważne oba można dalej poddawać obróbce i łączyć z innymi technikami. Technika ta ma coś z tajemniczości,  twórczej wędrówki  gdyż nie jesteśmy do końca w stanie przewidzieć jej końcowego rezultatu. Praca termiczna i ręczna to ciekawe zestawienie, które rozwija niewątpliwie wyobraźnię.
Od inwencji twórcy zależy jej wygląd końcowy  medium.  Ćwiczenia w tej technice są niebanalne, zatem wykorzystywanie elementów poddawanych odbijaniu jest ogromne. Przy przeprasowywaniu poszczególnych partii zaleca się przekładanie, podkładanie gazety aby nie zabrudzić w niezamierzonych partiach tworzonego druku.

Na koniec otrzymujemy DRUK –jest on strukturalny w zależności od użytego materiału. Wybrana faktura „zastąpiona” zostaje strukturą. Metody pracy za pomocą tej techniki są nieograniczone, ma ona znaczenie nie tylko w kształtowaniu wyobraźni ale i w procesie arteterapeutycznym odgrywa znaczenie kolosalne zwłaszcza przy stwarzaniu wypowiedzi dotyczących określania własnej osoby, miejsca i sytuacji.
To technika graficzna tak samo istotna jak stemplowanie czy drukowanie, monotypia i inne.  Pozwala na stworzenie wypowiedzi artystycznej za pomocą indywidualnej kreacji co przy pracy z dziećmi ma kluczowe znaczenie. Odkrywanie swojego świata następuje w sposób niecodzienny, ciekawy. Połączenie tej techniki z ażurem, wycinanką, reliefem prowokacją do  spotkania ze sztuką.

Autor: Julia Kaczmarczyk-Piotrowska

Akwaforta

Nakładanie twardego werniksu.

Na odtłuszczoną blaszkę nakładamy równomiernie wałkiem gumowym werniks akwafortowy. Robimy to na piecyku na ciepło. Werniks jest lekko przeźroczysty. Kiedy powleczona nim płaszczyzna staje się koloru miodowego znaczy to, że warstwa substancji jest odpowiednia i zostawiamy płytkę do wyschnięcia.
Werniks do akwaforty zwany również twardym werniksem, składa się z wosku pszczelego, mastyksu, kalafonii oraz asfaltu syryjskiego, po zaschnięciu formuje się z niego podłużny walec, wyglądający jak ciemna świeca. Każdy grafik miał swój własny przepis na tą substancję, gdzie znajdowały się również inne składniki, w pracowniach graficznych na uczelniach zazwyczaj zajmuje się tym laborant. W sklepach, niestety raczej nie jest sprzedawany.

Osmalanie werniksu sadzą.

Kiedy blacha z werniksem wyschnie, trzeba obrócić ją do góry nogami, stroną z werniksem do dołu, najlepiej podwiesić ją na metalowych łapkach, następnie rozpalić zwykłą świecę, najlepiej mocno kopcącą i przybliżając ją do płaszczyzny werniksu delikatnie osmalać. Należy zwrócić uwagę, żeby robić to równomiernie i nigdy nie przytrzymywać na długo świecy w jednym miejscu. Najlepiej wykonywać małe okrężne ruchy, przesuwając rękę pasami wzdłuż lub w poprzek płaszczyzny. Po osmaleniu powinniśmy otrzymać jedwabiście czarną i gładką powierzchnię, na której wykonamy swój rysunek. Osmalony werniks daje lepsze zabezpieczenie blachy przed kwasem, a jego ciemna powierzchnia pozwala wyraźniej widzieć nasze posunięcia. Tak zabezpieczony werniks nie ulega naruszeniu przez naciśnięcie palcami czy ręką, dlatego nie musimy obawiać się jego przypadkowego zepsucia.

Rysowanie.

Rysunek wykonujemy specjalną igłą metalową, nie musimy ryć, kreskę otrzymujemy poprzez ściągnięcie werniksu i odsłonięcie srebrzystej powierzchni matrycy. Linie mogą przebiegać dowolnie i krzyżować się. Kreski, niepotrzebne, które jednak już zostały odsłonięte, można zamalować asfaltem graficznym. Tą samą substancją, po ukończeniu rysunku zabezpiecza się tylna stronę blachy, przed włożeniem do kwasu. Jest to płynna , ciemna i lepka maź, którą nakładamy pędzlem. Po wyschnięciu asfaltu możemy przystąpić do trawienia naszego rysunku.

Trawienie.

Odbywa się ono w roztworze kwasu azotowego. Kwasy można regulować, nowy odpowiedni do trawienia kwas można uzyskać przy rozpuszczeniu stężonego kwasu pół na pół z wodą (oczywiście pamiętać , że zawsze wlewamy kwas do wody!!!). Dla większej kontroli, można kwas nieco bardziej rozcieńczyć, metal trawiony jest równiej, ale oczywiście wydłuża się sam czas tego trawienia. Teoretycznie pierwsze widoczne kreski pojawiają się po 20 min., żeby zauważyć widoczne różnice w kreskach, czas powinniśmy zwiększać o kolejne 20 min. Jeżeli chcemy uzyskać kreski o różnych natężeniach (intensywność i grubość), trzeba wszystko wcześniej przemyśleć i określić które z nich maja być najdelikatniejsze, a które najmocniejsze. Cienkie kreski to te, które wytrawiamy na samym początku. Po umownych 20 minutach wyciągamy blachę z kwasu, opłukujemy pod wodą, a po wyschnięciu zamalowujemy wspomniane asfaltem. Kiedy asfalt wyschnie wkładamy na kolejne 20 minut do kwasu. Kreski, których nie zakrywaliśmy będą już miały 40minutowy czas trawienia. Ponownie, blachę płuczemy i po wyschnięciu zakrywamy kolejne kreski, zostawiając te, które maja być najgrubsze. Trawimy kolejne 20 minut. Należy pamiętać o sumowaniu wszystkich czasów, a nie liczeniu ich od nowa. Podczas trawienia na powierzchni kreski tworzą się drobne bąbelki powietrza, jest to znak, że płyta już się trawi, warto usuwać je co jakiś czas gęsim piórem lub delikatnym pędzelkiem, dzięki czemu trawienie będzie przebiegało równomiernie. Jak wspominałam 20 minut oraz stężenie kwasu jest w pewnym sensie umowne, przede wszystkim zmiana następuje już przy samym materiale, płytki cynkowe trawią się lepiej niż cynkowo-tytanowe, do tego dochodzi zużycie kwasu oraz temperatura w pomieszczeniu – latem wykonania rysunku igłą i trawienie przebiega szybciej. Dlatego każdy grafik dzięki swojej pracy zdobywając doświadczenie, uzbraja się w tzw. wyczucie, które pozwala mu kontrolować proces trawienia na swój własny sposób.

Po wytrawieniu…

Po skończonym trawieniu, matrycę zmywamy benzyną ekstrakcyjna, zarówno z asfaltu jak i werniksu. Czystą blachę przecieramy terpentyną dla odtłuszczenia. Na naszej uprzednio gładkiej powierzchni powinniśmy zobaczyć wytrawiony rysunek, możemy teraz ocenić bezpośrednio lub zrobić tzw. odbitkę próbną, by stwierdzić czy nasze trawienia są wystarczające. Jeżeli są zbyt słabe trzeba powtórzyć trawienie, jeżeli zbyt mocne, można próbować zeszlifować trochę płytkę skrobakiem. Obydwie te metody są jednak dosyć uciążliwe, ciężko jest bowiem idealnie powtórzyć wcześniejszy rysunek, dlatego najlepiej błędów na tym etapie nie popełniać (w ogóle błędy nie są wskazane).

Jeżeli jednak nasza próbna odbitka wyszła w porządku możemy (w zależności od naszego projektu, który przecież może zakładać tylko samą, czystą fortę) przejść do kolejnego etapu i kolejnej techniki.

Miękki werniks – moja ulubiona technika, można nią wykonywać odciski, np. suszonych liści, plecionek, drutów, ale służy również do wykonywania rysunków i może być stosowana zamiennie z akwafortą. Kreska, która powstaje w przypadku tej techniki, jest znacznie bardziej różnorodna i swobodniejsza. Sam werniks nie różni się bardzo w wyglądzie od werniksu twardego, po zaschnięciu jest niemal identyczny, jego skład jednak wzbogacony jest o łój barani, dzięki czemu substancja jest bardziej plastyczna.

Nakładanie miękkiego werniksu.

Nakładanie werniksu na płytę przebiega analogicznie, należy tylko użyć innego wałka, zawsze jakaś część werniksu na nim pozostaje. Po wyschnięciu werniksu przykładamy do niego kartkę papieru i możemy zacząć ….

Rysowanie.

Rysujemy ołówkiem, długopisem, grafitem , końcem pędzla, nawet palcem, przyciskany narzędziem papier ściąga werniks odsłaniając blachę gotową do trawienia. Rysunek powinno robić się na zimno, jednak czasem można spróbować lekko podgrzać całość, wtedy werniks łatwiej przylega do papieru, ale jednocześnie, można niechcący odbić nie pożądane elementy lub po prostu zadrażnić powierzchnię niechcianymi posunięciami. Miękki werniks jest o tyle nieprzewidywalny, że nie do końca widać ile werniksu zeszło z płyty, zazwyczaj powstają z niego grube, nieregularne linie, można w nim także odciskać różne faktury materiałów. Papier przykładany z wierzchu można wykorzystać tez jako rodzaj „ściągawki” i zaznaczyć wcześniej interesujący nas kształt.

Trawienie.

Należy zabezpieczyć tył blachy asfaltem i dozować odpowiednie czasy trawienia. Należy przyglądać się matrycy i liczyć minuty dopiero odkąd zacznie się trawienie(bąbelki), które zaczyna się nieco później niż w przypadku akwaforty, ze względu na nieregularność odsłoniętych partii. Po trawieniu zmywamy asfalt i werniks i oglądamy nasze dzieło, ewentualnie robimy odbitkę próbną.proces przygotowań oraz trawienia jest identyczny jak w akwaforcie.

Po wytrawieniu Akwaforty lub miękkiego werniksu stosujemy akwatintę.

Akwatinta – odpowiedzialna za trawienie płaszczyzn, dzięki niej tworzymy także światłocień. Akwatintę stosujemy po ówczesnym wytrawieniu akwaforty lub miękkiego werniksu, po części dla tego, że łatwiej trawić plamy kiedy mamy rysunek, a po drugie, że linie równomierniej trawią się na równej, czystej blasze.

Nanoszenie kalafonii.

• Blachę odtłuszczamy benzyną i denaturatem, przed rozpoczęciem pracy z każdą kolejną techniką, matrycę trzeba w ten sposób odtłuścić.
• Żeby wykonać akwatintę musimy oprószyć płytkę zmieloną kalafonią, jest to rodzaj żywicy naturalnej, która krystalizuje się po wyschnięciu, jest łatwopalna i łatwo topliwa. Ma kolor żółto-bursztynowy. Kryształki kalafonii trzeba pokruszyć i zmielić. Można to zrobić ręcznie, ale dla uzyskania drobnego ziarna lepiej zrobić to maszynką, np. stary młynek do mielenia kawy. Kalafonia może mieć różną ziarnistość, ale należy używać jej świadomie, im drobniejsza kalafonia, tym bardziej precyzyjne plamy i gradienty. Grube ziarno może dać nawet efekt podobny do odprysku. Kolejną sprawa jest samo naprószenie kalafonii. Można to zrobić ręcznie, sypiąc delikatnie z wysokości ok.10-15cm kalafonię z sitka, delikatnie w nie stukając. Jednak raczej mało prawdopodobne jest, że tak rozpylony proszek będzie rozłożony równomiernie. Dlatego wymyślono szafę napylającą. Jest to całkiem spory „przedmiot”, a raczej jak sama nazwa wskazuje-mebel. Musi on być dość wysoki, natomiast jego minimalna szerokość i głębokość, to przewidziana wielkość blachy.

Rozpuszczanie kalafonii.

Następnym ruchem jest stopienie kalafonii tak, by przywarła do blachy. Musimy odpalić palnik. Zazwyczaj sprawdza się palnik podłączony do butli gazowej. Trzeba tylko pamiętać o zakręceniu butli po użyciu! Ustawiamy średni płomień i zaczynamy podgrzewać kalafonię. Robimy to od strony blachy, pionowo i z wyczuciem. Należy obserwować jak stapia się kalafonia. Palnik przesuwamy podobnie jak przy osmalaniu werniksu twardego: kolistymi ruchami przesuwanymi wzdłuż linii. Kalafonia nie może się zbytnio rozlać, ponieważ zakryje całą blachę i kwas nie będzie miał możliwości niczego trawić. Kalafonia powinna roztopić się w drobne kropki obok siebie, pomiędzy którymi będzie mógł docierać kwas.

Trawienie.

Po wystygnięciu stopionej kalafonii przystępujemy do pracy. Widząc rysunek z wytrawionej akwaforty czy też miękkiego werniksu, zamalowujemy asfaltem te płaszczyzny, których nie chcemy trawić, a które na naszej późniejszej odbitce będą białe. Zasada trawienia jest identyczna jak w akwaforcie, czyli czasy sumujemy, a partie które są najdłużej w kwasie będą najciemniejsze. Zmienia się jednak kwas. Do tej techniki używamy słabszego kwasu. Poprzedni kwas powinniśmy rozcieńczyć lub posiadać przygotowaną drugą kuwetę. Zbyt mocny kwas i zbyt szybkie trawienie może ponoć powodować podmywanie i wyrwanie ziarenek kalafonii. Także czasy trawienia się zmieniają. Pierwsze, delikatne szarości to nawet parosekundowe trawienie, natomiast czerń teoretycznie powinniśmy uzyskać po godzinie trawienia (teoretycznie, gdyż jak wspominałam czasy są zależne od wielu współczynników).

Najlepiej zrobić sobie swój własny wzornik: przygotowujemy czystą blaszkę w kształcie podłużnego prostokąta i trawimy po kawałku w różnych czasach, zapisując sobie ten czas na kartce by nie zapomnieć. Proponuję zacząć od 5s. pptem10, 20 30, 1min, 5min. 10min. 15min, 30min, 1h. taki wzornik odbijamy na prasie i mamy skalę szarości, na której możemy się wzorować dostosowując czasy trawienia do naszego projektu. Podczas samego procesu trawienia, tak jak w poprzedniej technice pojawiają się pęcherzyki powietrza, które należy zgarniać piórkiem dla wyrównanego trawienia. Asfalt do zabezpieczania płyty nakładać można na różne sposoby: pędzlem, gąbką (kształty nieregularne), pryskając ze szczoteczki do zębów (białe kropki)…Należy wysilić wyobraźnię – sposobów jest wiele. Pamiętajmy też zawsze o zabezpieczeniu tylnej strony blachy przed kwasem! Po skończonym trawieniu płytę myjemy benzyną i odbijamy. Niedotrawione części tinty można dotrawiać powtarzając proces. Jest to prostsze niż w akwaforcie. Natomiast zbyt wytrawione i ciemne miejsca można przetrzeć papierem ściernym lub wygładzić gładzikiem. Jest to jednak dość męczące, dlatego jak już wspominałam lepiej nie popełniać błędów.

Odbijanie.

Tak przygotowaną matrycę możemy zacząć odbijać…

Autor: Anna Szumańska